Δευτέρα 31 Ιουλίου 2023

'Ενα βράδυ πριν την πανσέληνο...


Στο ακρογιάλι το σούρουπο, 
σιωπηλοί  
ατενίζοντας 
το ασημί της θάλασσας 
που απλώνεται μπροστά μας.
Ελπίζοντας το ανέλπιστο...

Κυριακή 23 Ιουλίου 2023

Η ζωή είναι αλλού

Διασχίζουμε το παρόν με τα μάτια δεμένα.
Το πολύ πολύ να διαισθανθούμε και να μαντέψουμε αυτό που ζούμε τη συγκεκριμένη στιγμή. Αργότερα μόνο, όταν πια λύσουμε τα μάτια μας και εξετάσουμε το παρελθόν, αντιλαμβανόμαστε αυτό που ζήσαμε και κατανοούμε τη σημασία του...
Milan Kundera, Κωμικοί Έρωτες.

Τετάρτη 19 Ιουλίου 2023

Ιούλιο μήνα, το καταμεσήμερο...

Έτσι καθώς γλαυκόλαμψαν οι εφτά ουρανοί
Έτσι καθώς αγγίξαν μια φωτιά τα κρύσταλλα
Έτσι καθώς αστράψανε χελιδονοουρές...

Κυριακή 16 Ιουλίου 2023

Στις Καμάρες...

Ο Δημήτρης Χαρισιάδης γεννήθηκε στην Καβάλα στις 15 Αυγούστου 1911 και πέθανε στις 2 Απριλίου 1933 στην Αθήνα, Ήταν το μικρότερο από τα έξι παιδιά  μεγαλοαστικής οικογένειας καπνεμπόρων.  
Η πατρική  του κατοικία βρισκόταν στο Φάληρο. 
Μια φωτογραφική μηχανή που του χάρισαν σε μικρή ηλικία τον έφερε σε επαφή με τη φωτογραφία . Στα 16 του έστειλε τη δουλειά του σε φωτογραφικό διαγωνισμό στη Σκωτία κερδίζοντας το το δεύτερο βραβείο. 
Σπούδασε Χημεία στη Λωζάνη, το ενδιαφέρον του όμως γρήγορα μονοπώλησε η φωτογραφία. Ήταν φωτογράφος του στρατού στο αλβανικό μέτωπο το 1940-41 ως έφεδρος αξιωματικός, όπου απαθανάτισε τη ζωή των στρατιωτών και την επέλαση της ελληνικού στρατού στη Β. Ήπειρο..
Από το 1956 έως το 1985 διατηρούσε το γνωστό φωτογραφικό πρακτορείο «Δ.Α. Χαρισιάδης». Ειδικεύτηκε στη βιομηχανική φωτογραφία και τη διαφήμιση. Για πολλούς υπήρξε ο συνεπέστερος του μοντερνισμού στην ελληνική φωτογραφία. Πιθανότατα είναι ο μόνος φωτογράφος της γενιάς του που είχε σε τέτοιο υψηλό βαθμό θεωρητική και τεχνολογική κατάρτιση. Η ισορροπημένη, συχνά αφαιρετική σύνθεση, η άψογη τεχνική, το χιούμορ και η αισιοδοξία χαρακτηρίζουν τη γραφή του.
Φωτογραφίες: 1. Οδός Κολοκοτρώνη, 1961 2. Το υδραγωγείο, Αύγουστος 1950
Πηγή: Αρχείο μουσείου Μπενάκη

Πέμπτη 13 Ιουλίου 2023

Η αβάστακτη βαρύτητα της απουσίας ...

Η φιλία είναι απαραίτητη στον άνθρωπο για την καλή λειτουργία της μνήμης του. Το να θυμόμαστε το παρελθόν μας, το να το κουβαλάμε πάντοτε μαζί μας, είναι ίσως ο αναγκαίος όρος για διαφυλάξουμε, όπως λέμε, την ακεραιότητα του εγώ μας. Για να μη συρρικνωθεί το εγώ μας, για να διατηρήσουμε τον όγκο του, πρέπει να ποτίζουμε τις αναμνήσεις σαν τα λουλούδια στη γλάστρα, κι αυτό το πότισμα απαιτεί τακτική επαφή με τους μάρτυρες του παρελθόντος, δηλαδή με τους φίλους. Οι φίλοι είναι ο καθρέφτης μας, η μνήμη μας, το μόνο που απαιτούμε από αυτούς είναι να γυαλίζουν κάπου κάπου τον καθρέφτη για να μπορούμε να κοιταζόμαστε μέσα.
Κείμενο: Milan Kundera.

Πέμπτη 6 Ιουλίου 2023

Προσφύγων κατοικίες

      Μακριά από την όμορφη πατρίδα
      στους δρόμους των γυμνών ωρών
      νομάδες ουρανών, αλιείς άστρων...
Το βράδυ τη Τετάρτης είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στη Μεγάλη Λέσχη, την  εξαιρετικά εμπεριστατωμένη και τεκμηριωμένη εισήγηση της Δρς Σαπφώς Αγγελούδη- Ζαρκάδα, σχετικά με το ρόλο των Μηχανικών στη στεγαστική αποκατάσταση των προσφύγων στην Καβάλα.
  Μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης ο πληθυσμός της πόλης που το 1918 είχε αποδεκατιστεί από τους Βουλγάρους, υπερδιπλασιάστηκε, με τους πρόσφυγες να αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό. Στην αρχή στεγάστηκαν πρόχειρα κυρίως σε καπναποθήκες, ενώ οι επαγγελματίες έστησαν σκηνές για να εργαστούν. Το επιτυχές έργο της στεγαστικής τους αποκατάστασης, πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις. Η πρώτη έγινε με πρόχειρες κατοικίες. Κατά τη δεύτερη κτίστηκαν δύο ενότητες αστικών συνοικισμών, στα ανατολικά της πόλης η Αγία Βαρβάρα και τα Πεντακόσια ενώ στα δυτικά η Δεξαμενή, τα Χίλια, Δεκαοκτώ, ο Βύρωνας και του Γκιρτζή. Οι μηχανικοί που ανέλαβαν την κατασκευή και επίβλεψη των οικισμών ήταν ο εξαιρετικός  εργολάβος Απόστολος Γκιρτζής ο οποίος κατασκεύασε τα Πεντακόσια, τη Δεξαμενή, την Αγία Βαρβάρα, το Βύρωνα και του Γκιρτζή. Ο ηλεκτρολόγος μηχανικός Νικόλαος Ζιώγας κατασκεύασε τα Χίλια και τα Δεκαοκτώ ενώ ο Καβαλιώτης Κώστας Γιάντσος επέβλεψε την κατασκευή των οικισμών, Χίλια και Δεξαμενή.  
Ακολούθησε η οικοδόμηση ναών και σχολείων που κατασκευάστηκαν με πλάκες οπλισμένου σκυροδέματος, σε μελέτη και επίβλεψη του τοπογράφου μηχανικού Βίκτωρα Ρουδομέτωφ και η αστική συγκοινωνία. Τη δεκαετία του 1950 και μετά, η τρίτη φάση, της αυτοστέγασης, περιελάβανε κλήρωση οικοπέδων και επιδότηση για κατασκευή σπιτιών από δεδομένους τύπους του Υπουργείου Πρόνοιας.
Η μνημειώδης προσπάθεια αποκατάστασης σχεδόν ενός εκατομμυρίου προσφύγων (25% του γηγενούς πληθυσμού) από ένα έθνος μικροσκοπικό και κατεστραμμένο οικονομικά, προκάλεσε το θαυμασμό του Henry Morgentaou ( Προέδρου της επιτροπής αποκατάστασης Προσφύγων) που έγραψε χαρακτηριστικά  « δεν υπάρχει στα έργα του Ομήρου σελίδα που να είναι τόσο συναρπαστική όσο αυτό το σύγχρονο έπος του ελληνικού λαού...» 
Φωτογραφία: Προσφυγικές κατοικίες στη Δεξαμενή.

Τετάρτη 5 Ιουλίου 2023

Χθες βράδυ



Πανσέληνος και ροδοδάφνες
Λείπει όμως ένα κομμάτι της



Παρασκευή 30 Ιουνίου 2023

Είναι κάτι εξισώσεις με πολλές μεταβλητές...

 Η τιμή οποιουδήποτε πράγματος, ισούται 
με την ποσότητα* ζωής που 
ανταλλάξαμε** γι΄ αυτό.
*   ... ή την ποιότητα
** ... ή χάσαμε

Σάββατο 24 Ιουνίου 2023

Επιστροφή από την κάλπη

Ψηφίσαμε λοιπόν σήμερα...
Χωρίς αγωνία, το γνωρίζουμε ήδη το αποτέλεσμα. Ίσως με βαρεμάρα, ίσως από αίσθηση καθήκοντος ή αισθήματα συμπάθειας και όχι βέβαια από οπαδικό πείσμα. Τουλάχιστον η μεγάλη πλειοψηφία-αυτοί που ψηφίζουν με ταλιμπανικό φανατισμό ή λόγω μετα-καμμενικού ψεκασμού ή με την αγριότητα φαλαγγίτη Σπαρτιάτη είναι ελάχιστοι, δεν θα φτάσουν το 12%, έτσι ελπίζουμε προφανώς. Αλλά δυστυχώς κάποιοι από αυτούς θα περάσουν το 3% και θα τους δούμε στη Βουλή, μετατρέποντάς την σε πολιτική χωματερή. Οι αγωνίες βέβαια θα αρχίσουν μετά τις εκλογές. Όπως και πότε θα κάνει καλοκαίρι επιτέλους. Περάσαμε ήδη το θερινό ηλιοστάσιο, ο ήλιος άρχισε κιόλας το εξάμηνο ταξίδι του προς τον χειμώνα, το φώς ήδη άρχισε να λιγοστεύει μέρα με τη μέρα, ακόμα όμως να νιώσουμε ότι το καλοκαίρι είναι εδώ.

Κυριακή 18 Ιουνίου 2023

Η πρώτη απεργία

Ημέρα Πέμπτη ήτανε, κ΄η ώρα ως εβδόμη, όλοι οι εργάται του καπνού, ήλθον σε μία γνώμη.
Τους βλέπεις όλους μονομιάς , αρπάζουν τα σακκάκια 
και γεμισαν σε μια στιγμή, Καβάλλας τα σοκάκια...
Όλη η Καβάλλα τρόμαξε, τι γίνεται δεν ξέρει έβλεπαν τόσον πληθυσμόν και νόμιζαν ασκέρι...
Τούρκοι, Εβραίοι, Χριστιανοί και Γύφτοι και Αρμένοι 
σαν να τους είχε ολουνούς μια μάνα γεννημένοι...
Κι ο Καϊμακάμης φάνηκε με το νιζάμ ασκέρι,
 κι όλοι του κάναν τεμενά με το δεξί τους χέρι...

Την πρώτη Αυγούστου του 1889, ημέρα Πέμπτη, στην πιο κρίσιμη φάση της επεξεργασίας καπνών της περιόδου, οι καπνεμπορικές επιχειρήσεις, είτε για να αυξήσουν τα κέρδη τους, είτε για να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενη μελλοντική κρίση, αποφάσισαν να μειώσουν τα καπνεργατικά ημερομίσθια. Η εξαγγελία της μείωσης των ημερομισθίων προκάλεσε γενική αγανάκτηση και αυθόρμητη εξέγερση όλων των εργαζομένων στα καπνεργοστάσια με πρωτοστάτες τους ντεγκτσήδες και άλλους τεχνίτες.
Έγινε μεγάλη συγκέντρωση καπνεργατών όλων των εθνοτήτων, Ελλήνων, Τούρκων, Εβραίων, Αρμενίων κλπ. Σε ελάχιστη ώρα δημιουργήθηκε μεγάλη οχλαγωγία με φασαρίες, ξύλο, τραυματισμούς και φόνο ενός υπαλλήλου της Ρεζή από αδέσποτη σφαίρα Τούρκου καπνεργάτη. Έσπασαν τζάμια από πολλά καπνομάγαζα και όλα θα είχαν άσχημη συνέχεια, αν δεν επενέβαινε ο ικανότατος Καϊμακάμης Εμίν Πασάς 
(Χιώτης στην καταγωγή), ο οποίος μόλις είχε διορισθεί στην Καβάλα. Η παρέμβασή του ήταν καταλυτική στα οξυμμένα πνεύματα και επειδή απεργίες και εξεγέρσεις ήταν αδιανόητα για την εποχή, η τουρκική διοίκηση χαρακτήρισε τα γεγονότα ''εκμέκ καβγασί'' (καβγάς για το ψωμί).
Η εξέγερση τελικά είχε σαν αποτέλεσμα την ματαίωση της περικοπής των ημερομισθίων και χάρη και στην παρέμβαση του Καϊμακάμη που προστάτεψε του καπνεργάτες από τις συνέπειες των βιαιοτήτων που είχαν διαπράξει και πίεσε την πλευρά των καπνεμπόρων να μην επιδιώξουν τιμωρίες των υπευθύνων, αίσιον τέλος.
Κείμενο: Εισήγηση Νικολάου Ρουδομέτωφ, Πρακτικά του σεμιναρίου τοπικής ιστορίας, 2010.
Το απόσπασμα με την έμμετρη περιγραφή της απεργίας είναι του καπνεργάτη και ποιητή Ανδρίκου Βέττα, ο οποίος μάλιστα πρωταγωνίστησε στα γεγονότα.
Φωτογραφίες: 1. Η λήψη έγινε από τη μονή Λαζαριστών. Το πρώτο αριστερά κτίριο είναι ένα πανδοχείο-χάνι που βρισκόταν περίπου στη θέση της Δημοτικής Καπναποθήκης (Καπναποθήκη Kiazim Emin). Η εικονιζόμενη στα δεξιά καπναποθήκη, επί της Αβέρωφ, είναι του Ρεζή (Regie Ottoman Tobacco Company, κατασκευή 1885), το σημερινό Εμπορικό κέντρο. Οι ογκόλιθοι που διακρίνονται σε πρώτο πλάνο πιθανά προέρχονται από λατομείο πλάι στο χείμαρρο της Κασσάνδρου (Εφημερίδα Ταχυδρόμος).2.  Απόσπασμα από το Ρυμοτομικό διάγραμμα του 1923, μεταγενέστερο της ημερομηνίας λήψης της φωτογραφίας. (Αιμιλία Στεφανίδου, Η πόλη - λιμάνι της Καβάλας την περιοδο της τουρκοκρατίας). 

Τρίτη 6 Ιουνίου 2023

Σχεδόν μπλε...

 «...Θυμήθηκα τότε που κατέβαινα αργά την ξύλινη σκάλα στο σπίτι της οδού Κυκλάδων... Όπως παιδί και τώρα την ανάπνεα με μιάν ανεπαίσθητη δύσπνοια, ανάπνεα την μητέρα μου. Καθόταν στο παράθυρο στο σπίτι της Καβάλας. Απέναντι στο Ιμαρέτ που έβλεπε την διχτυωτή θάλασσα. Ελαφριοί άνεμοι έπλεκαν τις γαλάζιες θηλειές της. Αξέχαστο σώμα βάρκας κι ο ρυθμικός κρότος καϊκιού κι η ήπειρος Θάσος. Αυτή εσώπαινε κι ακίνητη άκουγε μουσική από το ραδιόφωνο. Της άρεσε η όπερα...».
Γιώργος Χειμωνάς: Πεζογραφήματα-Το σύνδρομο του Balint

Κυριακή 21 Μαΐου 2023

Μεγάλες Προσδοκίες

Κυριακή πρωί, καθ΄οδόν προς την κάλπη. 
Σε λίγο  μόνος στο παραβάν, αντιμέτωπος με δεκάδες ψηφοδέλτια, να αποφασίσεις με ποιόν θα πας και ποιούς θα αφήσεις... Μερικές κινήσεις όλες κι όλες: αναδίφηση των ψηφοδελτίων στα γρήγορα, επιλογή του σωστού(;), πέταγμα των υπολοίπων στον τάφο των άχρηστων, άδραγμα του στυλού από το ράφι, κάποιους σταυρούς, τοποθέτηση στο φάκελο, κλείσιμο του φακέλου, θριαμβευτική έξοδος μετά χαμόγελου, επιβεβαίωση των στοιχείων μπροστά στην κάλπη, ο φάκελος μέσα στην κάλπη - αυτό ήταν, τέλειωσε. 
Η εξουσία θα είναι σήμερα όλη τη μέρα κατακερματισμένη σε εκατομμύρια χαρτάκια και θα αναδυθεί το βράδυ πάνοπλη από πάνω μας. Ως τότε οι πολιτικοί θα αγωνιούν κι εμείς θα περιμένουμε να πάει η ώρα 8.30 για να ακούσουμε έγκυρη πρόβλεψη - να μάθουμε ότι θα μείνουμε ακυβέρνητοι μάλλον. Αυτοδυναμίες και παντοδυναμίες ονειρεύονται όλοι, η απλή αναλογική είναι μόνο για θεωρία. Τις συνεργασίες τις βλέπουν σαν το αστικό λεωφορείο: όταν φθάσεις εκεί που θέλεις, κατεβαίνεις. Οι πολιτικοί ονειρεύονται παντοδυναμία, οι επιχειρηματίες να γίνουν μονοπώλια, οι θρησκευτικοί ηγέτες να χριστούν μεσσίες.
Κι εμείς; Tι να ονειρευτούμε;
Το μόνο παρήγορο είναι ότι η φύση έχει ήδη ψηφίσει: Άνοιξη 100%...

Τετάρτη 10 Μαΐου 2023

Αποχαιρετισμοί

 Όταν αποχαιρετάς κάποιον, είναι σαν ν' αρνείσαι τον αποχωρισμό, είναι σαν να λες: "σήμερα παίζουμε τον αποχωρισμό, αλλά τα ξαναλέμε αύριο". Οι άνθρωποι επινόησαν τον αποχαιρετισμό, γιατί, όσο κι αν θεωρούν ότι είναι τυχαίοι και εφήμεροι, ξέρουν πως είναι κατά κάποιον τρόπο αθάνατοι. Κείμενο: Jorge Luis Borges
Φωτογραφία: Ellen Auerbach, 1953

Τετάρτη 26 Απριλίου 2023

Ο άλλος ουρανός

Αγαπημένος μού ήταν πάντα αυτός ο λόφος ο έρημος, κι αυτά τα δέντρα που μου κρύβουν τον μακρινόν ορίζοντα. Μα εδώ που στέκω οραματίζομαι τις αχανείς εκτάσεις τ’ ουρανού και την υπερκόσμια γαλήνη κι ανατριχιάζω. Και καθώς ακούω μέσα απ’ το φύλλωμα το θρόισμα του αέρα συγκρίνω την αμόλυντη σιωπή του απείρου μ’ αυτόν τον ήχο. 
 
Κι αισθάνομαι το αιώνιο,
και τις σβησμένες εποχές, και τη δική μας που ζει και πάλλεται. Κι ο στοχασμός μου πνίγεται στη βαθιά απεραντοσύνη.
Σ’ αυτή τη θάλασσα γλυκό είναι το ναυάγιο.
Το Άπειρο, Τζιάκομο Λεοπάρντι



Τετάρτη 12 Απριλίου 2023

Αναστάσιος (Τάσος) Καρασαββόγλου

Τότε




 Τώρα









Το blogάκι μας παραμένοντας σταθερό στην παράδοση για προβολή των συμμαθητών μας, που πρόκειται να εκτεθούν εκλογικά μέσα από οποιονδήποτε κομματικό ή μη συνδυασμό, αφιερώνει μια σελίδα του στον Τάσο Καρασαββόγλου, υποψήφιο Βουλευτή Καβάλας με τον συνδυασμό του ΣΥ.ΡΙΖ.Α-Π.Σ., ευχόμενο "Καλή Επιτυχία".

 

Τρίτη 4 Απριλίου 2023

Ιστορίες της σελήνης μετά τη βροχή


 
Φάση: Αύξουσα αμφίκυρτη
Απόσταση από τη γη:398478 χλμ.

Τετάρτη 29 Μαρτίου 2023

Είχαμε κάποτε κι ένα Μπάτη...

Να νοσταλγείς τον τόπο σου,
ζώντας στον τόπο σου, 
τίποτα δεν είναι πιο πικρό...
Γιώργος Σεφέρης
Ο Μπάτης λίγες μέρες πριν.
Στο χώρο που βλέπουμε  στο κέντρο της φωτογραφίας προβλέπεται να κτισθούν μπανγκαλόους, ενώ το κτίριο που στέγαζε το μπαρ θα μετατραπεί σε ξενοδοχείο. Αναμενόμενο ότι οι ελάχιστες θέσεις που θα απομείνουν στην παραλία για το κοινό  θα κοστίζουν πολύ ακριβά.
Διαβάζω στο πρόγραμμα υποψήφιου Δημάρχου:"...αναβαθμίζουμε τις όμορφες ακτές μας Νέας Καρβάλης, Άσπρης Άμμου, Περιγιαλίου, Ραψάνης, Παληού. Η Καλαμίτσα πρέπει και πάλι να βρει τη θέση της στα καλοκαίρια τη Καβάλας...".  Εντύπωση μου κάνει ότι η λίστα δεν περιλαμβάνει δύο παραλίες που είναι ιδιαίτερα ωραίες και πολύ αγαπητές, Μπάτη και Τόσκα. Φαίνεται ότι ο εν λόγω υποψήφιος διαπίστωσε από έρευνες ότι οι Καβαλιώτες δεν ενδιαφέρονται πλέον γι αυτές τις ακτές...
Θα ήταν σωστό να δεσμευτούν όλοι οι υποψήφιοι για την αναβάθμιση των ακτών, συμπεριλαμβανομένης βέβαια και της ακτής Καλαμίτσας, όπως επίσης και του Μπάτη αλλά και για τη δυνατότητα της ( συνταγματικά κατοχυρωμένης)  πρόσβασης σε όλες τις ακτές της Καβάλας.

Σάββατο 25 Μαρτίου 2023

Τι θέλει τούτη η Άνοιξη...

Σαλεύουν
αόρατα, πανάλαφρα
των δέντρων τα κλαδιά.
Τι θέλει η μυρωδιά
που μας χτυπά απαλότατα
με αμυγδαλιάς ανθόκλωνο
την καρδιά...

Τετάρτη 22 Μαρτίου 2023

O ήλιος...

Σ' ένα του μιάς στιγμής σταμάτημα 
που ο χρόνος ούτε το΄νιωσε
πρόφτασε
να προσδώσει 
αίγλη και ομορφιά...

Κυριακή 12 Μαρτίου 2023

Διπλός κόσμος

Το αυτοκίνητο προβάλλει στον Άγιο Σίλα και βλέπεις κάτω άξαφνα  την πόλη που κουβαλάς μέσα σου τόσα χρόνια. Για μιά στιγμή μοιάζει ίδια με την εικόνα που θυμάσαι, τη ζωηρή εικόνα που χάραζε η παιδική φαντασία στη μνήμη σου, τότε που ο χρόνος είχε απέραντη διάρκεια και δεν μπορούσες, ούτε και τώρα μπορείς, να φανταστείς την πόλη να αλλάζει, τους ανθρώπους να γερνούν ή να φεύγουν... Αναζητάς την παλιά σου γειτονιά στην οδό 
Υψηλάντου και δεν αναγνωρίζεις τίποτα: ένας ασφαλτοστρωμένος δρόμος που δεν σταματάει ούτε στον πρώην λοφίσκο των Αγίων Αναργύρων και που είναι πλαισιωμένος από δεινοσαυρικές σειρές πολυκατοικιών...Στέκεσαι τώρα στο ίδιο καλντερίμι, με το κεφάλι ακουμπισμένο στη σκληρή πέτρα της μνήμης. Το σπίτι με τις πλατιές σκάλες και τη βεράντα με τη τζαμαρία, ο κήπος με τις αμυγδαλιές και τις κερασιές έχουν εξαφανιστεί. Στη θέση τους ορθώνεται μια τεράστια πολυκατοικία...
Κείμενο: Κρίτων Χουρμουζιάδης, περιοδικό Υπόστεγο, Καβάλα 1987.
Φωτογραφία: Ι. Καπάιος, 15-5-1962, αρχείο Λ.Τ.Κ. Ο χωματόδρομος που φαίνεται δεξιά είναι η οδός Υψηλάντου. Στο τελείωμά της-επί της Σκρά-διακρίνονται οι νεοκλασικές κατοικίες των Φέσσα και Πουλίδη.

Πέμπτη 9 Μαρτίου 2023

Η Πέμπτη του αποχαιρετισμού

Στα αρχαία ελληνικά η επιστροφή λέγεται νόστος. Άλγος σημαίνει πόνος. Νοσταλγία λοιπόν είναι ο πόνος που προκαλεί σε κάποιον η ανικανοποίητη λαχτάρα της επιστροφής. Γι αυτήν τη θεμελιακή έννοια οι περισσότεροι Ευρωπαίοι διαθέτουν μια λέξη ελληνικής καταγωγής ( nostalgie, nostalgia), κι έπειτα άλλες λέξεις που έχουν τις ρίζες τους στην εθνική γλώσσα: anoranza λένε οι Ισπανοί, saudade λένε οι Πορτογάλοι. Σε κάθε γλώσσα αυτές οι λέξεις έχουν διαφορετική σημασιολογική απόχρωση. Συχνά σημαίνουν τη θλίψη που προκαλεί σε κάποιον η αδυναμία να επιστρέψει στη χώρα του. Πόνος, αρρώστια για τη χώρα σου, για το σπίτι σου και για τους δικούς σου ανθρώπους. Αυτό που στα αγγλικά λέγεται homesickness. Ή στα γερμανικά: Heimweh. Ολλανδικά: Heimeh. 
Πρόκειται όμως για χωρική συρρίκνωση αυτής της μεγάλης έννοιας. Τα ισλανδικά, μια από τις παλαιότερες ευρωπαΐκές γλώσσες, κάνουν διάκριση ανάμεσα σε δύο όρους: soknudur: νοσταλγία με τη γενική σημασία και heimfra: πόνος για τη χώρα σου. Οι Τσέχοι, πλάι στη λέξη νοσταλγία, που την πήραν από τα ελληνικά, έχουν δικό τους ουσιαστικό γι ΄αυτήν την έννοια: stesk και δικό τους ρήμα στη φράση styska se mi po tobe. Στα ισπανικά η anoranza βγαίνει από το ρήμα anorar που βγαίνει από το καταλάνικο envoyar, που προέρχεται από το λατινικό ingorare (αγνοώ). Ορισμένες γλώσσες έχουν δυσκολίες με τη νοσταλγία: οι Γάλλοι μπορούν να την εκφράσουν με το ελληνικής καταγωγής ουσιαστικό, δεν έχουν όμως ρήμα. Μπορούν να πουν je m΄ ennuie de toi, αλλά η λέξη s'ennuyer είναι αδύναμη και πολύ ανάλαφρη για ένα τέτοιο συναίσθημα. Οι Γερμανοί σπάνια χρησιμοποιούν τη λέξη νοσταλγία με την ελληνική μορφή και προτιμούν να πουν sehnsucht που δεν εμπεριέχει κατανάγκην την ιδέα ενός νόστου...(Μίλαν Κούντερα, Η άγνοια)

...Εις το επανιδείν Κώστα.

Πέμπτη 2 Μαρτίου 2023

Μετά από τέσσερα χρόνια

... η παρέα σε πλήρη-σχεδόν-σύνθεση (ό έκτος είναι καθ΄οδόν, θα εμφανισθεί σε λίγο). Αν και όλα αυτά τα χρόνια υπήρξε καθημερινή επικοινωνία, η φυσική παρουσία είναι ανεπανόρθωτα αναντικατάστατη... 

Σάββατο 25 Φεβρουαρίου 2023

... με ήχους τζαζ στο Φάληρο

Ο κήπος του Φαλήρου ήτο πλήρης όταν εφθάσαμεν προχθές την νύχτα.
Αριστοκρατία του διεθνούς τύπου των ραστακουέρων, Εβραιογερμανοί και λέχοι και Αρμένιοι και λεβαντίνοι αλλά και αριστοκράται εγχώριοι των προσφάτων καλών καπνικών ετών και οι τυχεροί κερδοσκόποι του συναλλάγματος κατελάμβαναν εις ομίλους εκλεκτούς τα τραπεζάκια.
Τι κάμνει μιά τόσο εκλεκτή ποιότης ανθρώπων όταν συγκεντρωθή εις ένα μέρος; Διασκεδάζει φυσικά. Και διά τα μέσα διασκέδασης είχε προνοήσει ο πολυμήχανος Γαρύφαλος. Εις την πρόχειρον εξέδραν παρουσιάσθηκαν μετ΄ολίγον 5-6 άνθρωποι με τα υποκάμισα ανασκουμπωμένα. Θα έλεγε κανείς ότι ήρχοντο κατ΄ευθείαν από την κρεβατοκάμαράν των. Αλλ΄όχι, ήσαν οι μουσικοί της Τζαζ-μπαντ. Ένας από τους ανασκουμπωμένους αυτούς κυρίους εσηκώθη κάποιαν στιγμήν και ήρχισε να τραγουδεί γαλλιστί μίαν σαν σονέτταν. Ήταν δια κάποιαν Ζοζεφίναν της οποίας οι ματιές κτλ...
-Κρύος είσαι καΰμένε!...διαμαρτυρήθη νεαρός παρακαθήμενος, προφανώς μη επαρκώς αριστοκράτης.
Το μαρτύριον της Ζοζεφίνας και του ντιζέρ ετελείωσε κάποτε και ήρχισεν ο χορός. Δύο τρία τσιλιβιθροειδή κουρεμένα δεσποινίδια εστριφογύριζαν εις τον νεότευκτον στίβον κρεμασμένα από τον λαιμόν ισαρίθμων μαγκλαράδων, ενώ ένας κοιλαράς Εβραιοπολωνός προσπαθεί ματαίως να φέρει βόλταν μίαν χονδρή κυρίαν της τοπικής αριστοκρατίας...Και η μουσική εμαίνετο... 
Χρυσάνθεμος, Από την εφημερίδα Κήρυξ, Κυριακή 13 Ιουνίου 1926 - Απόσμασμα κειμένου από τη συλλογή: ΚΑΒΑΛΑ, μια πόλη στη λογοτεχνία. Μεταίχμιο 2003.
[Το περίφημο κέντρο διασκέδασης-αναψυκτήριο Φάληρο, ήταν «εξοχικόν καφενείον μετά θεάτρου θαυμασίας απόψεως», συνδέθηκε με τα γλέντια και την ψυχαγωγία των Καβαλιωτών αλλά και την υπερβολή των καπνεμπόρων, την εποχή του μεσοπολέμου, πριν το κραχ. Έως και πιάνο πετάχτηκε στη θάλασσα μια βραδιά που οι διασκεδάζοντες ήρθαν στο τσακίρ κέφι. Περιβαλλόταν από πετρόκτιστο παραθαλάσσιο κήπο με πολλά δέντρα. Υπεύθυνος του κέντρου ήταν ο πάντα ανήσυχος επιχειρηματίας Γαρύφαλλος Καρασμάνης. Λειτούργησε επίσης ως  θεατρική σκηνή αλλά και ως κινηματογράφος. Το 1935 στο Φάληρο στεγάσθηκε το πρώτο αρχαιολογικό μουσείο με ενέργειες του Γεωργίου Μπαλακάκη. Κατεδαφίστηκε αρχές της δεκαετίας του ΄60 κατά την κατασκευή της Ερυθρού Σταυρού και του κόμβου Φαλήρου. ( Πηγές, Σαπφώ Αγγελούδη - Ευθυμία Πέγιου- τοπικός τύπος).]