Παιδιά των γονιών μας, ξανά για ένα πρωινό

Λένε πως τα μόνα φαντάσματα που αν δεις μπροστά σου δεν θα τρομάξεις, είναι αυτά των γονιών σου. Είναι οι άγγελοι της παιδικής μας ηλικίας.

Την περασμένη Κυριακή,12 Ιουλίου, έγινε μια πολύ πρωτότυπη συνάντηση των παιδιών των παλιών υπαλλήλων του ΙΚΑ Καβάλας που δούλεψαν ως διοικητικοί ή υγειονομικοί από την αρχή της ίδρυσής του στην πόλη μας και το πολύ μέχρι το 1980.

Αφορμή στάθηκε η φωτογραφία των εγκαινίων του κτιρίου του ΙΚΑ Καβάλας στις 26-06-1954 με τα περίπου ενενήντα πρόσωπα των τότε εργαζομένων σε αυτό να αποτυπώνονται στις γνωστές σκάλες της εισόδου του κτιρίου. Τα φωτεινά πρόσωπα των γονιών, ολόφρεσκα και χαμογελαστά, στο άνθος της νιότης τους, κάλεσαν τα μεσήλικα (ή και υπερήλικα) σήμερα παιδιά τους, να βρεθούν, να ξαναγνωριστούν, να τους μνημονεύσουν.
Κείμενο: Τζένη Χ.

Ιούλης

Κάποιες φωτογραφίες δεν δείχνουν μόνο αυτό που υπάρχει.
Δείχνουν κι αυτό που μόλις έφυγε.
Μας θυμίζουν πως κάθε πέρασμα αφήνει κάτι πίσω του, ακόμη κι όταν ο άνθρωπος  έχει χαθεί από το κάδρο.

 

T' Άϊ-Γιαννιού

 23 Ιουνίου.

Από νωρίς το απόγευμα μαζευόμασταν όλα τα παιδιά της γειτονιάς και συγκεντρώναμε ξερά κλαδιά και χόρτα από τους κήπους και τις αυλές μας, καθώς και από τα άκτιστα οικόπεδα.

Μόλις έπεφτε ο ήλιος, τα μεταφέραμε στη μέση του δρόμου και σχηματίζαμε τρεις σωρούς στη σειρά, που απείχαν περίπου 4-5 μέτρα μεταξύ τους, με τον πρώτο σωρό σαφώς μεγαλύτερο.

Αυτοκίνητα δεν υπήρχαν, δεκαετία του '60.

Και καθώς λιγόστευε το φως της μέρας, άναβαν οι φωτιές!

Και άρχιζαν να καταφθάνουν οι νοικοκυρές, ακόμη και αυτές που αρχικά δυσανασχετούσαν για τους επικείμενους καπνούς, κρατώντας τα ξεραμένα μαγιάτικα στεφάνια και τα έκαιγαν στη μεγάλη φωτιά, μπαίνοντας στη σειρά να πηδήξουν τις φωτιές, μαζί με όλη την πιτσιρικαρία. Στο τέλος ξεθάρρευαν και εμφανίζονταν και μερικοί άντρες/μπαμπάδες.

Στο μεταξύ, καπνοί και φωτιές ήταν ορατοί προερχόμενοι απο τον Βύρωνα, την Αγία Παρασκευή, την Παναγούδα, τη Ραψάνη. Σε όλη την Καβάλα οι δρόμοι είχαν γεμίσει φωτιές και μικρούς, μεγάλους και μεγαλύτερους να πηδούν τις φλόγες μέσα σε κραυγές και επιδοκιμασίες!

23 Ιουνίου, παραμονή του Αϊ-Γιαννιού, δεκαετία του '60, Οδός 16ης Ταξιαρχίας, στα ορεινά του Αϊ-Γιάννη.

Ο χρόνος και η βεβαιότητα των πιθανοτήτων.

«Ο μόνος λόγος που οι άνθρωποι θέλουν να είναι κυρίαρχοι του μέλλοντος είναι για να αλλάξουν το παρελθόν...» γράφει ο Μίλαν Κούντερα στο βιβλίο του '' Η Αθανασία'' κάνοντας μία έμμεση αναφορά στο ''Είναι και Χρόνος'' του Μάρτιν Χάιντεγκερ. Μία άποψη που δε βρίσκει σύμφωνο τον Ελύτη με το ποίημά του  «το Δεν και το Αδύνατον του κόσμου ετούτου».

Στην καλύτερη περίπτωση όταν λαμβάνουμε το μέλλον ως δεδομένο, είναι σαν  να επεκτείνουμε υπερβολικά το παρόν κάνοντάς το να ραίνει οποιαδήποτε ποσότητα χρόνου με κάθε είδους προσδοκίες και προγνώσεις. Έτσι το μέλλον είναι η ιδέα ενός υποθετικού παρόντος που βασίζεται στην εμπειρία μας, στη λογική, στην φαντασία  και στα όνειρά μας. Στην ουσία βέβαια, οι ελπίδες μας δε μπορούν να το κάνουν να υπάρξει, όπως εξάλλου οι λύπες μας δεν μπορούν ν΄ αλλάξουν το παρελθόν. Το τελευταίο έχει τουλάχιστον τη γεύση, τη χροιά, την ευωδία της δικής μας ατομικής ύπαρξης.
Το μέλλον όμως δεν ανακατώνεται στις επιθυμίες μας και στα συναισθήματά μας. Ανά πάσα στιγμή υπάρχει μια αιωνιότητα από διακλαδούμενες πιθανότητες. Ένα καθορισμένο συμβάν θα μπορούσε να ακυρώσει την έννοια του χρόνου. Δε διαλέγεις τη βροχή που θα σε μουσκέψει ως το κόκαλο όταν βγαίνεις από ένα ρεσιτάλ. 

Το άγνωστο, το απροσδόκητο, το απρόσμενο, όλες αυτές οι απίθανες  μεταβλητές της ανθρώπινης ζωής που απογυμνώνοντας την ανατολή του ήλιου από την έκπληξη, θα μπορούσαν να εξαλείψουν όλες τις ακτίνες του. Αλλά  δεν θα μπορούσαν ποτέ να κάνουν τα κύματα που σκάνε στην άμμο  να μη γυρίζουν πίσω ξανά.

Καλοκαίρι

Για σκέψου να μην πρόφταινες αυτό το καλοκαίρι να δεις το φως ξανά εκτυφλωτικό 

να νιώσεις την αφή του ήλιου 
να οσμιστείς δροσερές και χαλασμένες μυρωδιές
ν’ ακούς τα τζιτζίκια ως τα κατάβαθα της νύχτας... (Τ.Π.)

Μάης

Άνοιξη θρύψαλο μενεξεδί
Άνοιξη σκόνη μυριόχρωμη
Στ΄ ανοιχτά χαρτιά και στα βιβλία
Κιόλας φυσούσε χλιαρό αεράκι
Με τσιγγάνες που άρπαζε
Σαν χαρταετούς 
Ψηλά

Άνοιξη κρύσταλλο και νίκελ

Άνοιξη παραπάτημα των κήπων;

Άνοιξη φούξια του παροξυσμού 

Άνοιξη βούισμα στους κροτάφους 

Άνοιξη no nein και no

Άνοιξη άνοιξη σαλπάροντας

1939 Ο.Ε.

«Καβάλα 2125»

Η Καβάλα μετασχηματίζεται σε έναν κάθετο αστικό οργανισμό που αναπτύσσεται πάνω από τον ιστορικό της πυρήνα. Οργανικές μορφές πύργων, εμπνευσμένες από φυσικά κελύφη και κυτταρικές δομές, επαναπροσδιορίζουν τη σχέση αρχιτεκτονικής και περιβάλλοντος. Η πόλη δεν επεκτείνεται οριζόντια, εξελίσσεται καθ’ ύψος, ενσωματώνοντας τεχνολογίες βιωσιμότητας.

Πώς μπορεί μια σύγχρονη πόλη να αναπτυχθεί χωρίς να αλλοιώσει τη φυσιογνωμία της;

Περιοδικό Καμάρες (2)
Φανταστική πόλη

« … Στην παμπ πηγαίνεις στις εννιά, εγώ έντεκα με μία … »

Σχόλιο πάνω στην μοναξιά των ανθρώπων στην πόλη.
Η πόλη μας συγκεντρώνει επειδή εκεί βρίσκουμε το βασικό αγαθό της ζωής μας: την εργασία.
Σε σχέση όμως με τις μικρές κοινωνίες όπως είναι το χωριό, μας αποξενώνει.
Τα συνεχή και απαιτητικά ωράρια, οι υψηλοί τοίχοι που υψώνονται–ώνουμε γύρω μας και οι ..., τα… (προσθέστε εσείς), μας κλείνουν στον εαυτό μας.
Αποφεύγουμε τα βλέμματα των άλλων, μας ευχαριστεί να περνάμε απαρατήρητοι.
Ο ανθρωπάκος της εικόνας, εξαιτίας όλων των παραπάνω, δεν θα συναντήσει ποτέ την αληθινή του αγάπη που ζει στην ίδια πόλη, λίγο πιο εκεί.

Περιοδικό Καμάρες (2)
Φανταστική πόλη

Απρίλης

Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, γεννώντας

Μες απ΄ την πεθαμένη γη τις πασχαλιές, σμίγοντας 
Θύμηση και επιθυμία, ταράζοντας

Με τη βροχή της άνοιξης ρίζες οκνές.

      T.S.Eliot
( H έρημη χώρα)
 

κι αν είναι αργά...δεν είναι αργά για θαύματα

το ζήτημα είναι από που βλέπει
κανείς τον ουρανό

Μάρτης

Δεύτερη ζωή δεν έχει

Μυγδαλιά

Οι Χειμώνες

πάντα κρατούν τo λόγο τους,

όταν υπόσχονται μια Άνοιξη...

Φεβρουάριος

 

Κι οι μέρες που σου λείπουν,  Φεβρουάριε,

 

ίσως μας αποδοθούν στον παράδεισο …

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

 Την ΠΕΜΠΤΗ, 29/1/2026, θα κόψουμε την βασιλόπιτά μας, στην ταβέρνα "Το Αραλίκι", στην Θ. Πουλίδου, στην Παναγία, απέναντι από το Ιμαρέτ. Ώρα προσέλευσης: 9μμ.

Καλούνται όλοι οι συμμαθητές μας, απόφοιτοι του 1977 από το Β' Λύκειο Αρρένων Καβάλας, να παρευρεθούν στην συνεστίαση.

Στους αμμόλοφους

 Στο τέλος τα ίδια τα όνειρά μας θα μας σώσουν.

στη μεγάλη νύχτα στη μικρή ημέρα

Μόνη κι άζωη στάθηκε η νύχτα. Με σιδερένια δεσμά την καθήλωσε το αυστηρό μέτρο κι ο ψυχρός αριθμός. Σαν των ανέμων τη σποδό σε λόγια ζοφερά θρυμματίστηκε της ζωής η απροσμέτρητη άνθηση. Δραπέτευσαν η φαντασία  κι οι οδοιπόροι των ουρανών. Γέμισαν κόσμους φωτεινούς τα μήκη τ΄ουρανού. Δεν ήταν πια το φως οίκημα των θεών και ουράνιο σημάδι. Πέπλα νυχτερινά τους σκεπάσαν... 
Novalis,Ύμνοι στη νύχτα,1799

Jim & John

Η 8η Δεκεμβρίου συνδέει δύο καλλιτέχνες που δεν ανήκουν στο παρελθόν αλλά στο παντοτινό τώρα, τον Jim Morrison και τον Johh Lennon. Ο Morrison γεννήθηκε αυτή την ημέρα το 1943, ο Lennon δολοφονήθηκε την ίδια μέρα το 1980. Αυτή η σύμπτωση είναι κάτι παραπάνω από μια ιστορική λεπτομέρεια. Οι δύο τους μας υπενθυμίζουν ότι η τέχνη που αξίζει δεν υποτάσσεται στο χρόνο. Ο Morrison είναι ίσως σήμερα πιο επίκαιρος από ποτέ. Στην εποχή μας των ρηχών εικόνων, των άπειρων ροών δεδομένων και των ψευδαισθήσεων αυθεντικότητας ο Morrison με τη σκοτεινή του ενέργεια υπενθυμίζει την ανάγκη να καταδυθούμε στα ένδον χωρίς σιγουριές, χωρίς οδηγίες, να αντιμετωπίσουμε το χάος μας, να επιβιώσουμε όχι παρά το σκοτάδι αλλά εξαιτίας του. Σε μια εποχή που οι άνθρωποι τρομάζουν να νιώσουν, οι στίχοι του μας προκαλούν: Break on through to the other side...

O Lennon, αντίθετα, μας καλεί να φανταστούμε το αδύνατο. Το Imagine δεν είναι απλώς ένας ύμνος, είναι μια αντίσταση στην παραίτηση. Ο Lennon δεν μας ζήτησε ποτέ να πιστέψουμε ότι η ουτοπία είναι εφικτή, αλλά να την οραματιστούμε γιατί έτσι μπορούμε να αναμετρηθούμε με τις αποτυχίες μας. Το έργο του είναι μια γέφυρα ανάμεσα στον κόσμο που θέλουμε να έχουμε και σε αυτόν που δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε. Ο Morrison μας μαθαίνει να βλέπουμε το σκοτάδι μας ως δύναμη. Ο Lennon μας δείχνει ότι η ελπίδα δεν είναι συναίσθημα αλλά κατάκτηση. 

Η 8η Δεκεμβρίου είναι η ημερομηνία που μας θυμίζει ότι αυτοί οι δύο καλλιτέχνες δεν έφυγαν ποτέ πραγματικά, μας καλούν να απαιτήσουμε μια πιο αληθινή ζωή και να φανταστούμε έναν κόσμο όπου η τέχνη δεν παύει να ταρακουνά ότι θεωρούμε δεδομένο.

Η οδός Σταμπούλ Τσαρσί το 1909

Η οδός Σταμπούλ Τσαρσί στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, σημερινή οδός Βενιζέλου, στο ύψος της πλατείας Ελευθερίας.
Αριστερά υπερυψωμένο φαίνεται το οθωμανικό νεκροταφείο στο οποίο βρισκόταν ο τουρμπές της Χεδιβομήτορος και τεκές με το μιναρέ του.
 

Δεξιά διακρίνεται το Γραφείο  Δημόσιου Χρέους και δίπλα του το ξενοδοχείο Κωνσταντινούπολις.
Τα δύο κτήρια κατεδαφίστηκαν κατά την τελευταία Βουλγαρική κατοχή και η πλατεία απέκτησε μέτωπο προς τη θάλασσα.

Νοέμβρη στο Παγγαίο

 Κι ας είναι ήδη Νοέμβριος

με πτώση της θερμοκρασίας 

και κασκόλ,

εγώ ακόμα σε βλέπω

να ξεπλένεσαι με το λάστιχο 

απ’το αλάτι της θάλασσας

Στη θάλασσα του Οκτώβρη

«Τα κύματα της θάλασσας δεν τα βαριέσαι

κι ας πάνε κι έρχονται αιώνες, το αεράκι που φυσάει τα πρωινά από καταβολής κόσμου δεν το βαριέσαι , ούτε τ΄ αστέρια που λάμπουν τη νύχτα κι ας είναι πάντα τα ίδια...»

Το απόγευμα της 28ης Οκτωβρίου ...

 <<...Στην πλατεία απέναντι απ΄τον ΟΤΕ την 28η Οκτωβρίου του 1940 γινότανε μία συγκέντρωση από τους στρατευόμενους την ημέρα εκείνη. Και ανάμεσα σ΄αυτούς έβλεπες  ηλικιωμένους σχετικά ανθρώπους, οικογενειάρχες, διευθυντές τραπεζών, καπνεργάτες, καπνεμπόρους, επιχειρηματίες και υπαλλήλους που για μια στιγμή θα μπορούσε να νομίσει κανείς ότι κατευόδωναν τ΄αδέλφια τους ή τα παιδιά τους. Ήταν οι έφεδροι των κλάσεων 1917,1918,1919 και 1920, σαραντάρηδες και άνω με μαλλιά άσπρα, βετεράνοι του Μακεδονικού μετώπου και του Μικρασιατικού, που μόνοι αυτοί, σε ολόκληρη την Ελλάδα από τον Στρυμόνα μέχρι τον Έβρο είχαν το προνόμιο, τη μεγάλη τιμή, να ξεκινήσουν ισότιμα με τους νέους και να πυκνώσουν τις φάλαγγες των Καβαλιωτών που από το πρωί προωθούνταν στα Βουλγαρικά σύνορα και στο Αλβανικό μέτωπο...
Κάποια στιγμή ένας ταγματάρχης του επιτελείου ίδιας ηλικίας με μας, τον ενθυμούμαι ίσαμε τώρα, με δυο σειρές παράσημα και μετάλλια στο στήθος του, ανέβηκε σε μια γκαζόκασα και μέσα στο πυρετό που κατείχε όλους μας εκείνες τις στιγμές, έκανε έκκληση σε μας των παλαιών κλάσεων που προοριζόμασταν για τα έμπεδα της Ελευθερουπόλεως: '' Να ξεκινήσουμε με τα πόδια γιατί τα καμιόνια χρειαζόντουσαν για να μεταφέρουν τους νέους στα Βουλγαρικά σύνορα''. Και τότε οι γεροέφεδροι χύμηξαν απάνω του, τον αγκάλιασαν, τον ζητωκραύγασαν και ξεχώρισαν τη δική τους πομπή. 
Και ξεκινήσαμε. Απόγευμα. Χαιρετίσαμε τις γυναίκες μας, τα παιδιά μας και μερικοί τα εγγόνια τους...Είχαμε φτάσει στον Άγιο Σίλα και από τα υψώματά του τότε, όταν αντικρύσαμε τον κάμπο των Φιλίππων και στο βάθος τα βουνά της Δράμας και των συνόρων νοιώσαμε πολύ καλά τη σημασία της πορείας αυτής και ότι  έπεφτε και σε μας ο κλήρος να αμυνθούμε και να πολεμήσουμε...
 Όταν φτάσαμε στη διασταύρωση Θεσσαλονίκης - Δράμας, ξεχώρισα ορισμένες συντροφιές από τους συνοδοιπόρους της ιερής αυτής πομπής: ο Τηλέμαχος Πετρίδης, ο Αλέκος Σωτηριάδης, οι Γιάννης και Ντίνος Φέσσας,...
Η μικρή πλατεία, άγνωστη ίσως στους νεότερους, πολύ συμβολικά πήρε το όνομα πλατεία της 28ης Οκτωβρίου, σε ανάμνηση της πορείας μας προς το Πράβι, των εφέδρων των τεσσάρων κλάσεων, εκείνο το απόγευμα της 28ης Οκτωβρίου του 1940...>>.

Το παραπάνω κείμενο το βρήκα στον Ταχυδρόμο δημοσιευμένο τον Οκτώβριο του 1959 από συνεργάτη της εφημερίδας που υπογράφει ως Θρακιώτης (Κυρ. Βαφείδης). Διαβάζοντάς το μού ΄φερε στο μυαλό  ένα άλλο κείμενο, συγκλονιστικό, που αναφέρεται στην ίδια περίοδο, γραμμένο από τον Οδυσσέα Ελύτη: 

<<... Μόνε σα να πηγαίναμε μπουλούκι ανάκατο, θαρρούσες, απ΄όλες τις γενιές και τις χρονιές, άλλοι των τωρινών καιρών και άλλοι πολλά παλιών, που ΄χαν λευκάνει απ΄ τα περίσσια γένια ... >>.
Φωτογραφίες:
1η: Κατά την επιστράτευση του 1940. Από αριστερά: Κυρ. Βαφείδης (Θρακιώτης), Λεωνίδας Αντύπας, Ιππ. Σαβαίδης και Γεωρ.Τσαλάνης. Όρθιοι από αριστερά Κοσμάς και Ευθ. Παπαδόπουλος.
2η: Σις παραμονές του πολέμου με τους άνδρες της παθητικής Αεράμυνας Καβάλας. Μεταξύ τους οι Ι. Κλωνάρης, Ν. Καφετζής, Σπύρος Καράκος, Ιωαν. Κυριακόπουλος κ.α.
3η: Καβαλιώτες φαντάροι, Εβραϊκής καταγωγής, στον κήπο της Δημαρχίας μπροστά στο λιοντάρι το 1940. Πρώτος από δεξιά ο Ζαχαρίας Κοέν.
4η: Ο Γιάννης Λούπας πρώτος από δεξιά  με δύο συμπολεμιστές του κάπου στην Ήπειρο στο Αλβανικό μέτωπο. 

Ενός άλλου Σεπτεμβρίου

 Τις μέρες τις γλυκιές του Σεπτεμβρίου, όταν δεν έχει ακόμη βρέξει και είναι το άκουσμα των ήχων πιο αραιό και η γεύσις των ωρών και από του θέρους πιο πυκνή,

όταν στους
κήπους σκάνε τα ρόδια, και πάλλονται υψιτενείς οι στήμονες των λουλουδιών, και σφύζουν στις πορφύρες των φλεγόμενοι οι ιβίσκοi...
(2021)

Του Σεπτεμβρίου

Οι μικρές στιγμές που δηλώνει κάποιος ευτυχισμένος μπορεί να μην απλώνονται στον χρόνο, να είναι σαν αστραπές στο σκοτάδι, αλλά υπάρχουν, συμβαίνουν, και κάθε φορά που τελειώνουν γεννάνε την ελπίδα της επανάληψής τους. Δεν είναι καθόλου λίγο, μια ελπίδα που δεν το βάζει κάτω, δεν είναι λίγο να πιστεύεις και για άλλα πράγματα, ανεξάρτητα από τη διάρκειά τους. 
Και δεν μπορεί να δικαιώνονται αυτοί που θεωρούν δεδομένο έναν κόσμο λογικής και πηγαίνουν με τα νερά του. Ο ορθολογικός τους βίος είναι αβίωτος και είναι άξιο απορίας πώς τον αντέχουν.
Το να ονειρεύεται κανείς πέρα από τον τρόπο σκέψης  είναι και στάση σώματος. Μια ελαφρά κλίση προς τα μπρος και τα μάτια ψηλά.
Σίγουρα δεν πρόκειται να πάμε στα αστέρια, αλλά τουλάχιστον ας μην τα χάσουμε από τα μάτια μας.
Κανένα όνειρο δεν είναι άπιαστο.