Κυριακή 16 Ιανουαρίου 2022

Ανεπαισθήτως

 Είμαι πολύ συγκινημένος που έρχομαι στην Καβάλα μετά από τριάντα χρόνια. Για πρώτη φορά είχα έρθει το 1956 με το φίλο μου, Γιώργο Μοσχίδη, για να δώσουμε ένα «λογοτεχνικό βραδινό». Τότε ήμασταν μερακλωμένοι με τη λογοτεχνία κι αυτά τα μεράκια διήρκεσαν τρεις-τέσσερεις δεκαετίες. Αργότερα, και χωρίς να το καταλάβω -ανεπαισθήτως, που λέει κι ο Καβάφης- κάτι άλλαξε στη ζωή μου και γύρω στο 1970 ένιωσα κάποια στροφή προς τη Φιλολογία, καθώς και μια ιδιαίτερη αγάπη προς τη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία, πράγμα που δεν μου το είχε προσφέρει η μάνα μου που με είχε γαλουχήσει με την ιδέα ότι εμείς είμαστε Μικρασιάτες και όχι Μακεδόνες. Αποτέλεσμα αυτής της καινούριας ρίζας ήταν να στραφώ στην έρευνα της λογοτεχνίας και της πνευματικής ζωής στη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία την περίοδο από το 1850 μέχρι το 1950...
Τώρα ετοιμάζω την ανθολογία των Ελλήνων ποιητών που έγραψαν επί Τουρκοκρατίας στη Μακεδονία και που είναι 12 Θεσσαλονικείς, και σε άλλες 11 πόλεις. Μεταξύ αυτών και ο Ιωάννης Κωνσταντινίδης, που είναι μεγάλη φυσιογνωμία, όσο κι αν κάποιοι υποστηρίζουν ότι είναι στιχουργός. Ναι, αλλά σ΄αυτή την εποχή της αθηναϊκής σχολής είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσουμε ποια είναι τα κριτήρια με τα οποία διακρίνουμε έναν ποιητή από ένα στιχουργό. 
Ο Ιωάννης Κωνσταντινίδης είχε ένα ποίημα που αναφέρεται, σε ποιο θέμα νομίζετε; Δεν μπορείτε να φανταστείτε. Στην τσουκνίδα. Σας βεβαιώνω πως πρόκειται για ένα από τα πιο πρωτότυπα ποιήματα που έχω διαβάσει. Η τσουκνίδα παραπονιέται ότι ο κόσμος την περιφρονεί, αλλά ο Πανάγαθος της έδωσε κι αυτής ίδια δικαιώματα, να ζει , να αναπνέει, να ρουφάει από το χώμα τις τροφές για να ζήσει, να βγάζει φύλλα. Σας αναφέρω μόνο αυτό το μικρό παράδειγμα για να σας δείξω πόσο βιαζόμαστε, ξιπασμένοι και φαντασμένοι, να περιφρονούμε κάθε τι δικό μας. Μου ΄λεγε μάλιστα ένας Καβαλιώτης στη Θεσσαλονίκη πρόσφατα: «Με τον Κωνσταντινίδη τώρα θα καταπιαστούμε; Δεν είμαστε καλά». «Έχεις δίκιο», του λεω. «Καταπιάσου εσύ με το Σεφέρη κι άσε για μας τα σκουπίδια...».
... Προσπαθώ με όλα αυτά, φλυαρώντας τόση ώρα και γυρίζοντας  μια στην ποίηση και μια στη βιβλιογραφία, να σας δείξω πόσο αυτά τα πράγματα που φαινομενικά είναι αταίριαστα- το ένα είναι δημιουργία με πάθος και με έμπνευση, το άλλο είναι φιλολογία με έρευνα- έχουν όμως ένα κοινό στοιχείο: Την προσκόλληση στα πράγματα. Βέβαια, όχι πως όλοι οι ποιητές θέλουν να είναι προσκολλημένοι στα πράγματα, αλλά τουλάχιστον πιστεύω, πως η ποίηση δεν είναι μοναχά η έκφραση των αισθημάτων, αλλά και η έκφραση των πραγμάτων. Ξεκινώντας από την ποίηση, μπορεί να φτάσουμε στην τοπική ιστορία. Ξεκινώντας από την τοπική ιστορία, μπορεί να συγκινηθούμε και να επιστρέψουμε πιο φορτισμένοι στην ποίηση.
Καθώς ερχόμουν με το αυτοκίνητο για την Καβάλα είδα έξω από το Σταυρό τον Πύργο του Βατατζή και συγκινήθηκα πολύ. Ο Βατατζής ξεκίνησε από τη Νίκαια και κατέληξε στη Μακεδονία για να ενοποιήσει τα κομμάτια του παλαιού Βυζαντίου. Ένα από τα ωραιότερα ποιήματα που έχω διαβάσει γι΄ αυτό το θέμα είναι του Ν.Γ. Πεντζίκη...
Δεν θα ξεχάσω πόσο συγκινήθηκα, όταν πρωτοανακάλυψα πως κάποιος άγνωστος ποιητής στη Θεσσαλονίκη, ονόματι Κώστας Σκαλτσάς (ο οποίος δεν ευτύχησε να γίνει μεγάλος ποιητής γιατί ήταν και δημοσιογράφος) ήρθε στην Καβάλα, εργάστηκε ως συντάκτης σε τοπικές εφημερίδες και το 1930 κατάφερε να εκδώσει την πρώτη «Ιστορία της Καβάλας» Ήταν κι αυτός ένας πρωτοπόρος, στον τομέα της τοπικής ιστορίας...

Πηγή: Το ΠεριΩδικό της Πόλης
Απομαγνητοφώνηση-με πρωτοβουλία του Κοσμά Χαρπαντίδη-από την ομιλία του Ντίνου Χριστιανόπουλου κατά την παρουσίαση του βιβλίου του με τίτλο «Ελληνικές εκδόσεις μακεδονικών πόλεων, πλην Θεσσαλονίκης, επί Τουρκοκρατίας- έκδοση του  Ι.Λ.Α.Κ», που έγινε στην Καβάλα στις 15 Νοεμβρίου 2000. 

Φωτογραφίες: 1. Το πρώτο ιστορικό βιβλιοπωλείο ''Ήλιος''  της Καβάλας,του Σωκράτη Διαμαντόπουλου στην οδό Μ. Αλεξάνδρου.
2. Ο ποιητής  Ι. Κωνσταντινίδης


Παρασκευή 31 Δεκεμβρίου 2021

Ending with a bang ...


Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2021

Φεγγάρι που ένα σύννεφο αναβοσβήνει



Περπατώντας 
στην Τενέδου.
7.47 μ.μ.

Παρασκευή 17 Δεκεμβρίου 2021

Πέμπτη = "Νικηφόρος"


Πέμπτη χθες και η συνήθης παρέα, διευρυμένη κατά τον ... ασυνήθη ύποπτο, βρέθηκε και πάλι στον ζεστό χώρο του Cafè Nikiforos.

Ο barman, σερβιτόρος και dj Αποστόλης, αφού διέγνωσε τις μουσικές προτιμήσεις μας, συνόδευσε τα ποτά και τα συνοδευτικά μας με εξαιρετικά μουσικά κομμάτια.

Ακούστηκαν μεγάλα συγκροτήματα και καλλιτέχνες, όπως Doors, Rolling Stones, Deep Purple, Led Zeppelin, America, Jefferson Airplane, Ten Years After, Jethro Tull, Rainbow, Neil Young, David Bowie, Iggy Pop, Kiss, Who, Status Qvo, Μoody Blues, Iron Butterfly και άλλοι.

ΥΓ: Ο επικοινωνιακός κινέζος του Χρήστου, με την εξαιρετική του φωτογραφική ποιότητα, απέδωσε πλήρως τη λάμψη που εκπέμπει ο γράφων! 🤣🤣

Τετάρτη 8 Δεκεμβρίου 2021

Είμαι διατηρητέο, είπε το χάος στους εργολάβους...

Ήταν το παλιό σπίτι στην Καβάλα του πρώην δήμαρχου και βουλευτή Μπαλάνου. Πουλήθηκε από τα παιδιά του πριν από πολλά χρόνια, έχοντας κριθεί ως διατηρητέο. Γύρω στο 2015, το αγόρασε ένας εργολάβος, και κυκλοφόρησε την είδηση  στην πόλη, ότι θα κρατήσει το εξαιρετικό εξωτερικό κέλυφος, θα ανασκευάσει το εσωτερικό για να το κάνει boutique- hotel 36 κλινών,
εξασφαλίζοντας άδεια δόμησης και ανακαίνισης. 
Καταπληκτική ιδέα. Κρατήσαμε βέβαια μικρό καλάθι, αλλά είμαστε καλοπροαίρετοι άνθρωποι και σκεφτήκαμε να μην είμαστε τόσο καχύποπτοι, και να περιμένουμε.  Αντί για εργασίες αναπαλαίωσης-αποκατάστασης, γρήγορα μπήκε μπουλντόζα!!!! γκρέμισε όλο το εσωτερικό και τους τοίχους, άφησε μόνο τον τοίχο-πρόσοψη στον δρόμο, που ως ετοιμόρροπος και με πύργους, ήταν θέμα χρόνου να καταρρεύσει. Μπήκαν λαμαρίνες, κορδέλες, υποστηρικτικά πλαίσια που, σε κεντρικό δρόμο, εμπόδιζαν την διέλευση στο πεζοδρόμιο, το οποίο στην ουσία είχε αχρηστευθεί. 
Χρόνια πολλά, παρέμενε έτσι, καμία εργασία δεν φαινόταν να προχωρά: το όμορφο σπίτι, είχε μετατραπεί σε ένα φάντασμα που έχασκε στο κέντρο της πόλης. Η μπουλντόζα, είχε παρκάρει πίσω από τον τοίχο, έτοιμη να αναλάβει δράση, και το σπίτι ήταν σαν βομβαρδισμένο και επικίνδυνο....Ώσπου χθες, κατέρρευσε ο τοίχος στην μεριά του δρόμου (η βασική δυτική είσοδος στην Καβάλα, βασική αρτηρία της πόλης, που οδηγεί στο πλέον πολυσύχναστο σταυροδρόμι της πόλης.) Οι εργάτες, δούλευαν από πίσω, ευτυχώς πεζός δεν υπήρχε στο σημείο να καταπλακωθεί, ένα αυτοκίνητο μόνο, που περίμενε στα φανάρια για να μπει στο κέντρο πόλη μαζί με κάτι άλλα έπαθαν ζημιές, όπως μου είπε γείτονας. 
Αδιανόητο; Η κανονική ιστορία στο Ελλαδιστάν, που ο καθένας που έχει λεφτά, αγοράζει πανέμορφα διατηρητέα με στόχο να τα καταστρέψει χωρίς αιδώ; Κι έτσι, έχουμε ακόμη μια βολική αναμενόμενη κατάρρευση διατηρητέου, που βρισκόταν σε οικόπεδο φιλέτο, την αβελτηρία όλων των εμπλεκομένων που εξέθεσαν σε θανάσιμο κίνδυνο ανθρώπους και περιουσίες, την καλή τύχη των πρωταγωνιστών της ιστορίας που δεν υπήρξαν θύματα, και την κακιά μας τύχη σαν πόλη και χώρα, που βλέπουμε να συνεχίζεται η καταστροφή του αρχιτεκτονικού πλούτου και της ιστορίας της πόλης από διάφορους χωρίς όραμα ντουβαροποιούς, που επί πλέον, έβαλαν σε κίνδυνο την ζωή και τις περιουσίες διερχόμενων.
Ιστορίες νεοελληνικού κράτους και πολιτισμού.
Ή παραλογισμού...
Κείμενο: Μαρία Π. Φωτογραφίες: 1. Το διατηρητέο το 1935. 2. Σκηνή από το συμβάν της κατάρρευσης

Κυριακή 5 Δεκεμβρίου 2021

I can't get no ...

Σαν σήμερα, στις 5 Δεκεμβρίου 1969, κυκλοφόρησε στο Η.Β. το όγδοο άλμπουμ των Rolling Stones ''Let it Bleed'', σηματοδοτώντας την επιστροφή της μπάντας σε περισσότερο ροκ  και μπλουζ ήχους, αλλά και την κατάρρευση της ατμόσφαιρας του ιδεαλισμού, της ειρήνης και της αγάπης της δεκαετίας που έφευγε. Η ηχογράφηση ξεκίνησε το Φεβρουάριο του 1969 και συνεχίσθηκε μέχρι το Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς. Το άλμπουμ από πολλούς κριτικούς θεωρήθηκε το αριστούργημά τους. Ο Mick Jagger ζήτησε αρχικά από τον M.C. Escher να σχεδιάσει το εξώφυλλο όμως αυτός αρνήθηκε. Ο δίσκος ξεκινάει με το ''Gimme Shelter'', ένα βαρύ ροκ κομμάτι (που έχει ακουστεί ως soundrack σχεδόν σε όλες τις ταινίες του Martin Scorsese) και κλείνει με το ''You Can't Always Get What you Want''.  Στο άλμπουμ γίνεται αναφορά στο ''The Chelsea Dragstore''  στην King's Road του 
Λονδίνου, μια παμπ που χρησιμοποιήθηκε αργότερα  από τον Stanley Kubrick όταν κινηματογραφούσε την ταινία του ''Κουρδιστό Πορτοκάλι''. Όσο για την κοπέλα που αναφέρεται στην πρώτη στροφή πιθανολογείται ότι ο Μ.J. είχε στο νου του την Marrianne Faithful.
Το κορυφαίο τραγούδι στο δίσκο είναι το ''You Cant Always''. Ένα τραγούδι που πολλοί θεώρησαν ως την πεσιμιστική απάντηση των Stones  στο ''Hey Jude'' των Beatles αλλά και την έμπνευση  για το ''Bridge Over Troubled Water'' των Simon & Garfunkel που ακούστηκε λίγους μήνες μετά. Ξεκινά με τις 60 παιδικές φωνές μιας ουράνιας χορωδίας που μοιάζει  να είναι η φωνή των θεών. Αμέσως μετά ο Jagger, συνοδευόμενος από τον Al Kooper στο γαλλικό κόρνο,  επαναλαμβάνει μελαγχολικά  ότι '' no one gets what he always want''. Στο τραγούδι ο Μick αγγίζει την πραγματικότητα αποδεχόμενος αυτό που είναι αλήθεια για όλους, το πόσο δύσκολο είναι να βρεις την ευτυχία, ανοίγοντας όμως στο τέλος του ρεφραίν μια ρωγμή στην απιθανότητα...''But if you try sometimes, well, you just might find, You get what you need''.
...Αρκετά χρόνια μετά ο Μίλαν Κούντερα, μέσω της έκδηλης αμηχανίας του ήρωά του Τόμας, θα δηλώσει  ότι « δε μπορεί ποτέ κανείς να ξέρει αυτό που πρέπει να θέλει, γιατί έχουμε μόνο μια ζωή και δεν μπορούμε ούτε να τη συγκρίνουμε με προηγούμενες ζωές, ούτε να την επανορθώσουμε  σε ζωές επερχόμενες »

Σάββατο 4 Δεκεμβρίου 2021

Ραντεβού στον Ανανιάδη...

 «Ο προπάππος μου Αντώνης 
Ανανιάδης, το 1880 άνοιξε στην κεντρική πλατεία της Αμισού (Σαμψούντα) του Πόντου κατάστημα που εμπορευόταν καφέ και ταυτόχρονα έκανε και εισαγωγή. Το Σεπτέμβριο του 1921 απαγχονίσθηκε ο γιός του Συμεών και λίγο καιρό αργότερα οι Τούρκοι κρέμασαν και τον ίδιο μαζί με άλλους 69 προκρίτους της πόλης κατηγορώντας τους ότι είχαν ''ελληνικά φρονήματα''. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, το 1922, η σύζυγος του Αντώνη Εύχαρις, μαζί με τα παιδιά της Νίκο, Δέσποινα και Πρόδρομο ήρθαν στην Καβάλα. Ο Πρόδρομος σπούδασε δικηγόρος, ενώ ο παππούς μου Νίκος συνέχισε το εμπόριο του καφέ του πατέρα του. Το πρώτο  κατάστημα βρισκόταν στην οδό Ομονοίας, λίγο πιο κάτω από τον Άγιο Παύλο. Το 1934 μεταφέρθηκε στη θέση που βρίσκεται σήμερα, στη γωνία 'Ιωνος Δραγούμη και Ομονοίας. Στη Βουλγαρική κατοχή η οικογένεια κατέφυγε στη Βέροια, όπου είχαμε συγγενείς.
Την επιχείρηση λειτούργησαν  Βούλγαροι, οι οποίοι κράτησαν στη δούλεψή τους δύο από τους υπαλλήλους του Νίκου. Μετά την απελευθέρωση, όταν η οικογένεια επέστρεψε, ξανάνοιξε το καφεκοπτείο στήνοντας την επιχείρηση από την αρχή. Οι Βούλγαροι φεύγοντας είχαν πάρει μαζί τους τα πάντα.
Το 1956 ο πατέρας μου Αντώνης έκανε την πρώτη ανακαίνιση του καφεκοπτείου που συνοδευόταν από αγορά νέων μηχανημάτων. Επίσης επέκτεινε το κατάστημα προς τη μεριά της Ίωνος Δραγούμη ενσωματώνοντας και το  κατάστημα  Γκανούλη....»
Το καφεκοπτείο αναδείχθηκε με τα χρόνια σε τοπόσημο της πόλης, καθώς η θέση του θεωρείται το εμπορικότερο σημείο της Καβάλας. Η πιο γνωστή γωνία του κέντρου με το έντονο άρωμα του φρεσκοψημένου καφέ εξαιρετικής ποιότητας. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της ποιότητάς του αποτελεί και το γεγονός πως όταν πρόκειται να επισκεφτείς Καβαλιώτη που ζει σε άλλη πόλη, σου ζητάει να του πας καφέ Ανανιάδη... Σήμερα την επιχείρηση συνεχίζει δυναμικά η τέταρτη γενιά, ο Θεμιστοκλής, γιός του Αντώνη.
Πηγές:
Οι πληροφορίες για το κείμενο, από τον αγαπημένο φίλο και συμμαθητή Θέμο Ανανιάδη
Φωτογραφίες: 1. Αύγουστος 1937. Το κατάστημα ονομαζόταν τότε «ΒΡΑΖΙΛΙΑ» (Προσωπικό αρχείο).
                       2. Κάποιο βράδυ Παρασκευής μετά στο σχόλασμα των καπνεργατών, το 1954. 
                           ( Αρχείο Θ.Α).

Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου 2021

Il Etait Une Fois...


Πέμπτη χθες και η γνωστή παρέα βρέθηκε για ένα ποτό και κουβεντούλα, τα συνηθισμένα δηλαδή.

Όταν μετά κάποια ώρα απομείναμε μόνοι μας, εκμεταλλευόμενοι την ανοχή του φιλόξενου χώρου του Cafè Nikiforos, ζητήσαμε να επενδυθεί μουσικά η κουβέντα μας με τα μπλουζ της δεκαετίας του '70, κομμάτια με συναισθηματική κυρίως αξία, που αποτέλεσαν το μουσικό χαλί των μαθητικών μας πάρτυ και των πρώτων ερωτικών σκιρτημάτων, προσεγγίσεων και απογοητεύσεων.

Ακούστηκαν, κατά σειρά, τα παρακάτω κομμάτια:

Oh mon amour (Christophe), L' ètè indien (Joe Dassin), Seasons in the sun (Terry Jacks), Angie (The Rolling Stones), The girl from Salina (Christophe), Viens viens (Marie Laforet), Father & Son (Cat Stevens), Aline (Christophe), Et si tu n' existais pas (Joe Dassin), Time in a bottle (Jim Croce), Je t' aime, moi non plus (Jane Birkin & Serge Gainsbourg), Main dans la main (Christophe), Wild World (Cat Stevens), The logical song (Supertramp).

Την επόμενη φορά, Θεού θέλοντος, κορωνοϊού επιτρέποντος και επιχειρήσεως συναινούσης, σκεπτόμαστε να καταγράψουμε μουσικά και τα άλλα, τα πιο ζωηρά χορευτικά κομμάτια των πάρτυ μας.


Σάββατο 27 Νοεμβρίου 2021

Τὸ μπλέ τοῦ κοβαλτίου κι ἀκόμη καὶ τὸ κίτρινο τοῦ καδμίου ...

Καβάλα,
Σάββατο βράδυ 11.7.1964
Πώς πέρασε ήδη τόσος καιρός από την Κυριακή που ξεκίνησα!... Μια και δυο φορές τη ημέρα πηγαίνουμε από την Καβάλα στο χώρο των Φιλίππων και τανάπαλιν. Το σκηνικό ευτυχώς προχωρεί. Αλλά για τα φορέματα σχεδόν τίποτα και μέχρι  τις 17, που είναι η πρεμιέρα, τα κοστούμια  του Ιππόλυτου [1] θα μείνουν στο ράφι. Ακριβώς ό,τι χρειάζεται για να εργαστούμε με τον απαραίτητο πανικό από κει και πέρα. Περιμένω να μου γράψεις, σ΄αυτήν εδώ τη διεύθυνση: ξενοδοχείον «Πανόραμα», Καβάλα... Έχω την ευτυχία στα γεύματα να είμαι μόνος. Κι ο Καραντινός κι οι ηθοποιοί πάνε σε μια ταβέρνα με λιγδόφαγα, κι επωφελούμαι της φασαρίας έτσι και τραβώ σε μιάν άλλη ταβέρνα, μητυληναίικια, πιο παραθαλάσσια, που έχει ψαρικά και χόρτα. Κρασί γιοκ. Και κει έρχεται και με βρίσκει ο ποτέ μαθηματικός και νυν καπνέμπορος Πετρίδης, που ζει μόνος εδώ, στο ίδιο ξενοδοχείο με μένα...Έχει κλείσει το σπίτι του, γιατί φαίνεται πως η γυναίκα του, μαζί με το παιδί τους μένει στην Αθήνα ή σε κάποιο βουνό. Είναι  ευγενικός, μιλά λίγο, σοβαρά και σωπαίνει «tres a propos»...

Κείμενο: Νίκος Εγγονόπουλος, Γράμματα στη Λένα, 1958-1967. 
Φωτογραφίες:
 1. Στην παραλία της πόλης, στις 28/11/1964. Δεξιά το πλήθος που διακρίνεται περιμένει να επιβιβαστεί στο "Παπαγεωργίου" με προορισμό τα Λιμενάρια.  Αριστερά τα παλιά ψαράδικα και η πρώτη πολυκατοικία που κτίσθηκε στην περιοχή (Βενιζέλου 7) 
2. Στην παραλία το χειμώνα του 2016. Στο βάθος διακρίνεται η ταβέρνα «Ωραία Μυτιλήνη» (λειτούργησε από το 1948 έως το 2020) που αναφέρει ο Ν.Ε. στο γράμμα του,
[1] Το καλοκαίρι του 1964 το ΚΘΒΕ ανέβασε στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων την τραγωδία του Ευρiπίδη ΙΠΠΟΛΥΤΟΣ, σε σκηνοθεσία του Σωκράτη Καραντινού και  μετάφραση του Κώστα Βάρναλη. Ο ποιητής και ζωγράφος Νίκος Εγγονόπουλος είχε αναλάβει τα σκηνικά και τα κοστούμια.
Ο ίδιος σε συνέντευξή του στην τοπική εφημερίδα Ταχυδρόμος (10/7/1964), δηλώνει: « Η Φαίδρα του Ιππόλυτου έχει τη χάρη της πικροδάφνης... Η χαρά μου είναι μεγάλη που συνεργάζομαι με το φίλο μου Σωκράτη Καραντινό για την πραγματοποίηση της παράστασης...»

Σάββατο 20 Νοεμβρίου 2021

Φεγγαροβραδιά


Στην καρδιά της πόλης το κεφάλι μες στο κενό μιας πλατείας μη ξέροντας κείνο που σε σταματάει...


Πλατεία Μακέδου, oδός Ελευθερίας.
Διασχίζοντας το λιθόστρωτο σοκάκι ανάμεσα στις καπναποθήκες υπό το φως της πανσέληνου.
Κτίρια-μνημεία, που σταδιακά αφέθηκαν να καταστραφούν και να εξαφανιστεί μαζί τους η ιστορία της πόλης. 




Τετάρτη 17 Νοεμβρίου 2021

Μετράει μόνο η σιωπή...

Ετούτος ο Νοέμβρης θα μείνει καρφωμένος μέσα στο χρόνο, με τις ατέλειωτες του νύχτες,
με το βοριά στα στηλωμένα μάτια μας, με τους τριγμούς κλαριών ή πατημάτων

...Αύγουστο μήνα, ξεμπουκάρουμε στην κοινωνία, εν μέσω δικτατορίας ακόμα, ο Παπαδόπουλος μας σενιάρισε μια γενική αμνηστία ωραία και καθαρή. Όμως, ε, πάνω που μάθαμε να περπατάμε, οι φοιτητές που μπαφιάσανε να κολυμπάνε τόσα χρόνια μέσα στη μαλακία που λεγόταν πολιτική γραμμή των αντιστασιακών οργάνων και των πολιτικών κομμάτων, γράψανε στα νεανικά τους παπάρια όλα τα κόμματα, επαναστατικά και μη και σενιάρουνε μια ¨τρελή'' ιστορία που έκανε όλες τις αυθεντίες- εξουσίες, μπάτσους και καθοδηγητάδες- να χεστούμε απάνω μας. Κατέλαβαν το Πολυτεχνείο, κλείστηκαν μέσα και έριξαν το σύνθημα «Λευτεριά ή Θάνατος». Έγινε χαμός, πέσανε κορμάκια παιδιών, αλλά μαζί και η πρώτη χούντα, ήρθε η δεύτερη, αλλά δεν είχε κότσια να κρατηθεί...Κι ύστερα από μερικούς μήνες πανηγυρίζαμε τη «νίκη του λαού» με λαμπαδηφορίες και κορναρίσματα, και ξαναβγήκαν οι πολιτικοί στα μπαλκόνια για την εξουσία και μεις γίναμε πλέον νόμιμοι...
Τι να πεις; Τόσο ξύλο, τόσες αγωνίες, τόσοι άνθρωποι που πληγώθηκαν, τόσα κορμάκια παιδιών που σκοτώθηκαν και σακατεύτηκαν... Πάλι κάποιοι σκοτώθηκαν νωρίς και δεν έζησαν να δουν την έκπτωση του κόσμου που φαντάστηκαν...Κάθε Νοέμβρη πολλά λουλούδια, πολλοί λόγοι των πολιτικών για το ποιος τους εκπροσωπεί καλύτερα, πορεία για εκτόνωση, και επιστροφή στο σπίτι ή στην ταβέρνα για να γιορτάσουμε τη νίκη του λαού...Τώρα αν οι νύχτες του Μιχάλη
, της Κίτης, του Γιώργου, του Γιάννη, και πόσων άλλων αλήθεια, είναι εφιάλτες της δαντικής κόλασης, αυτό ανήκει σε μια ακόμα φάση της πολιτικής μας εξέλιξης...

Κείμενο: Χρόνης Μίσσιος, Χαμογέλα, ρε... Τι σου ζητάνε;
Φωτογραφίες: Πρακτορείο Ηνωμένων Φωτορεπόρτερ

Κυριακή 14 Νοεμβρίου 2021

«Δεν ξέρω πολλά πράγματα από σπίτια...»

Δεν έχω καμμιά σχέση με σπίτια. Ποτέ δεν προσέχω τη διακόσμηση ή τα χαλιά, π.χ., και ποτέ δεν ξεχωρίζω το ΄να σπίτι απ΄τ΄άλλο- εκτός κι αν ο ιδιοκτήτης του σπιτιού είναι ιδιαίτερα συμπαθής ή σιχαμένος.
... Μια μέρα έπιασα μηχανικά το τηλέφωνο να πάρω τη μαμά μου, που μένει στης μαμάς της (κι όχι στο ''πατρικό'' μας), και δεν μπορούσα να πιάσω γραμμή γιατί ο αριθμός ήταν λάθος, αριθμός εξαψήφιος επαρχιακός που έχει εξαφανιστεί για την οικογένεια εδώ και δέκα χρόνια, από τότε δηλαδή που εξαφανίστηκε και το ''πατρικό'' μας σπίτι.
...Το σπίτι είχε και πάνω όροφο -το δωμάτιο της αδερφής μου, το δικό μου, ένα σαλονάκι με μεγάλη οικογενειακή βιβλιοθήκη, η αποθήκη με το πλυντήριο ρούχων και το πορτοκαλί μπάνιο. Το μπάνιο της μαμάς ήταν μπλε, μεγάλο, με ραφάκια γεμάτα βιβλία. Όταν έλειπαν οι γονείς πηγαίναμε εκεί για ντους- και το κάναμε θερινό.
   Το δωμάτιο της μαμάς ήταν στην πραγματικότητα η κρεβατοκάμαρα των γονιών μας, αλλά εγώ το θυμάμαι πολύ καλά όπως ένα καλοκαιριάτικο πρωινό του 1974, με τις μπαλκονόπορτες ανοιχτές και τις λευκές βουάλ κουρτίνες ν΄ανεμίζουν μπροστά στον καθρέφτη της τουαλέττας. Η μαμά φόραγε ένα λεπτό ροζ νυχτικό, είχε μόλις σηκωθεί απ΄το κρεβάτι και τα μαλλιά της ανέμιζαν μαζί με τις κουρτίνες, απαλά, ξανθά και με περίεργη κουπ όπως πάντα. Είχε μόλις σηκωθεί από το κρεβάτι (τα σκεπάσματα ήταν ακόμα ζεστά) και τώρα που το σκέφτομαι, θα πρέπει να ήταν πολύ ευτυχής εκείνη τη ημέρα. Προσπαθώ να θυμηθώ αν υπήρχε κάτι το ιδιαίτερο, αν είχε συμβεί κάτι, αλλά μου είναι αδύνατον-εγώ ήμουν απογευματινή στο σχολείο κι η μαμά μου ήταν νέα, όμορφη κι ευτυχισμένη, είναι απλό. Μου έδειξε τη θέα από τη μπαλκονόπορτα. « Κοίτα, κοίτα! Τι ωραία που φαίνεται η θάλασσα, τόσο λαμπερή ...». Βούρτσισε τα μαλλιά της στο μπαλκόνι και από τον κήπο μύριζε γιασεμί μαζί με τα ανθάκια απ΄τις φλαμουριές που είχαν ωριμάσει προ πολλού αλλά δεν κατεβαίναμε να τα μαζέψουμε...
   Καμιά φορά όταν είμαι πολύ κουρασμένη, δε μου΄ρχεται να χαμογελάσω ή να κάνω οτιδήποτε εύθυμο, παίρνω βαθειά ανάσα και σκέφτομαι «ουφ, άντε να πάω σπίτι μου» -ακόμα κι αν είμαι σπίτι μου, όπου κι αν είναι αυτό
Κείμενο: Μανίνα Ζουμπουλάκη, Home is where the heart isΑπό τη συλλογή Κενά Μνήμης.
Φωτογραφία: Άποψη της δυτικής πλευράς της πόλης το 1960

Πέμπτη 11 Νοεμβρίου 2021

Στα ίδια μέρη

 Η πρώτη χειμωνιάτικη έξοδος. Στο γνωστό μέρος, η γνωστή παρέα. Αποχαιρετώντας το φθινόπωρο, αν και τα γιασεμιά εξακολουθούν ν' ανθίζουν...
Mε μουσικές αφιερώσεις από το Νίκο.
Ευτυχώς χωρίς απουσίες...
Το παρελθόν αυξάνεται, το μέλλον υποχωρεί κι οι Πέμπτες μας δεν είναι άπειρες... 

Κυριακή 7 Νοεμβρίου 2021

Χωρίς τελείες

Υπάρχουν όλα αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία που θα έλεγα ότι καρφώνουν το κείμενό μου πάνω στον τόπο και πάνω στο χρόνο. Συνειρμικά μου ΄ρχεται στο νου η φράση από τον Πεισίστρατο «Έχω την ψυχολογία της καρφωμένης σημαίας. Και τα καρφιά μ' εμποδίζουν να κυματίσω». Ναι, αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία, η πόλη της Καβάλας, ορισμένες μορφές οικείες, γνώριμες, είναι ακριβώς αυτά τα καρφιά που καρφώνουν το κείμενό μου πάνω στη γη. Γιατί ένα κείμενο πρέπει οπωσδήποτε να είναι καρφωμένο πάνω στη γη. Αλλιώς είναι χαμένο. Θέλω να πω ότι έχω την ανάγκη από ένα υλικό ζωής για να μπορέσω να το πλάσω. Έχω ανάγκη από πρώτες ύλες. Πρώτες ύλες είναι είναι η πόλη της Καβάλας. Διάφορα πρόσωπα που συνάντησα. Τόποι. Συμβάντα από την εντελώς ιδιωτική μου ζωή
«Γιώργος Χειμωνάς: Ένα κείμενο δεν τελειώνει ποτέ (Συζήτηση με τη Ν. Χατζιδάκι)»

Σάββατο 16 Οκτωβρίου 2021

Τα τείχη

«Τα πριν φθαρέντα και πεπτωκότα τείχη
ίστησι στερρώς Βασίλειος ο Κλάδων στρατηγός ...»
μας πληροφορεί ενεπίγραφη βυζαντινή στήλη, τείχη γνωστά της πόλεως που από μικρός κατοικώ, μόνον που τότε ο λόγος της ύπαρξής τους μου διεύφευγε , τα περιεργαζόμουν απλώς η γραφικότητά τους μ΄έθελγε καθώς επιβλητικά εδέσποζαν της θαλάσσης. 
Τώρα που μεγάλος τα ζω, σκέφτομαι τη χρησιμότητά τους την άδεια, τι τα ΄θελαν και τα ξανάχτισαν, πάλιωσαν που πάλιωσαν ας τ΄άφηναν να πέσουν αφού ο καθένας φροντίζει για τα δικά του τείχη, έτσι που ο ένας τον άλλον να μη κατακτά, ανδρείοι μέσα στην ερημιά τους. 
Γιώργος Ξ. Στογιαννίδης